Pesto me domate te thara dhe bajame

Nje variant teper i veçante i Pestos Gjenovez, asaj me borzilok, djath te grire Grana, stika pishe dhe vaj ulliri ekstra te virgjer. Provojeni te shoqeruar me Makarona ose per te lyer buken e thekur.

Perberesit

• 100gr domate te thara nen vaj
• 50gr bajame te pjekura ose natyrale
• 50gr djath Parmixhano (ose Grana) te grire
• 50gr borzilok
• 100ml vaj ulliri ekstra te virgjer
• 2 thelpinje hudhra
• 1 luge uthull balsamike
• kripe

Vendosim ne nje mikser elektrik bajamet, borzilokun, uthullen balsamike, hudhrat dhe pak kripe dhe i grijme per disa sekonda. Shtojme edhe domatet e thata dhe djathin e grire dhe i grijme per afersisht 15 sekonda. Shtojme pak nga pak vajin e ullirit duke vazhduar perzierjen derisa salca te rezultoje homogjene.

Peston mund ta ruajme ne frigorifer per 1 muaj te vendosur ne nje kavanoz hermetik mbulur siper me vaj ulliri.

Salcë ragu ( bolonjeze )

Raguja bolonjeze eshte nje lloj salce me baze mishi e tradites se Bolonjes e cila perdoret gjeresisht ne pregatitjen e lazanjave apo makaronave te ndryshme. Egzistojne shume menyra per ta gatuar, te gjitha teper te shijshme, por receten origjinale po iu a servirim me poshte, vertetuar nga Dhoma e Tregtise se Industrise Artizanale dhe Agrikultures ne Bolonja ne vitin 1982.

Perberesit per 4 persona :

• 500 gr mish i grire lope
• 250ml leng mishi
• 1 karrote
• 1 qepe mesatare
• 1 dege selino
• 30gr koncentrate domatesh
• 1 gote qumesht me yndyre
• 1 gote vere te kuqe
• 50gr gjalp
• 3 luge vaj ulliri
• piper i zi
• kripe

Fillojme me pregatitjen e raguse bolonjeze duke lare dhe qeruar qepen dhe karroten, i heqim fijet selinose dhe i presim te treja perimet shume holle.

Ne nje tigan te thelle, vendosim vajin e ulliri me gjalpin, dhe kur ky i fundit te kete shkrire plotesisht, shtojme perimet e mesiperme duke i lene te kaverdisen per pak minuta ne zjarr te avashem derisa te marrin ngjyre te arte.

Nderkohe, presim shume holle panceten (ose e kalojme ne mikser) te cilen ia shtojme perimeve dhe te njejten gje bejme edhe memishin e grire te lopes . E perziejme mire te gjithe masen dhe e leme ne zjarr te avashem derisa mishi te jete skuqur nga te gjitha anet duke e perziere here pas here (nevojiten rreth 30 minuta).

Pas kesaj, e shuajme perberjen me veren e kuqe te cilen e leme te avulloje plotesisht. Shtojme ne kete moment koncentraten e domateve te shkrire ne pak leng mishi, e rregullojme ragune me pak kripe dhe piper dhe e leme te gatuhet ne zjarr te ulet per rreth 1 ore e gjysme duke shtuar here pas here lengun e mishit te mbetur.

Ne momentin e fundit, shtojme edhe goten me qumesht duke e perziere, dhe kur perberja ta kete thithur qumeshtin dhe salca te jete relativisht e thate, do te thote qe raguja jone eshte gati. E rregullojme sipas deshires me kripe dhe piper dhe e perdorim per receten kryesore.

*Keshille: Raguja bolonjeze mund te shoqeroje shume pjata nga te cilat me kryesoret jane taljatelit bolonjeze dhe lazanjat.

Receta per Salce tzatziki

Salca tzatziki është shumë e mirë për të shoqëruar pjatanca me mish e perime. Dhe jo më kot gjen një përdorim të gjerë në përgatitjen e sufllaqeve.
Eshte nje recete e lehte dhe per me teper behet shume e shijshme …

Përbërësit për Salca Tzatziki :

• 2 gota kos grek ( ose salcë kosi)
• 2 kastravec
• 2 lugë vaj ulliri
• 3 thelpinj hudhre
• 1 lugë kopërr e grirë hollë
• pak kripë
• pak piper
• gjysmë limoni

Përgatitja e Salces : 

Si fillim qërojmë kastravecat. I presim në copa shumë të vogla me thikë. Më pas i hedhim kripë, i përziejmë dhe i vendosim në një kullonjëse. I lemë kështu përreth gjysëm ore, në këtë mënyrë humbin ujin që kanë.

Më pas hedhim kosin në një grirës elektrik, shtojmë me radhë gjithë përbërësit e tjerë, fillojmë me kastravecin e kulluar, vajin e ullirit, lëngun e limonit, thelpinjtë e hudhrës të qëruar, koprrën, pak kripë e pak piper. I grijmë mirë derisa të jenë përzier mirë të gjithë përbërësit.

Salcën e përgatitur e hedhim në një enë qelqi të cilën e mbulojmë me kapak. E lemë në këtë mënyrë përreth një orë përpara se ta shërbejmë.

E servirim salcën tzatziki për të shoqëruar një pjatë me mish në zgarë ose perime.

Salce Kosi ( Xaxiqe )

Eshte e pamundur te shkosh ne Greqi dhe te mos shijosh ketesalce fantastike e cila pervecse eshte nje antipaste tipike e ketij vendi, sherben edhe si shoqeruese e sufllaqes greke. Por ajo mund te shoqeroje cdo pjate; duke filluar nga mishi, peshku e duke perfunduar tek sallata apo orizi. Origjina e fjales xaxiqe, vjen nga turqishtja e vjeter “cacik”, nje ushqim te cilin greket e perdornin per tu freskuar gjate dites duke perziere kos, uje, hudhra dhe buke: kjo eshte paraardhesja e xaxiqit te sotem, e cila ne Bullgari njihet me emrin tarator. Nje nga vetite e saj eshte se mund te ruhet ne frigorifer per rreth nje jave nga momenti i pregatitjes: ne kete menyre do te kurseni kohe dhe do te shijoni nje fete buke te thekur me xaxiqe kur te ktheheni ne shtepi te uritur.

Perberesit per 4 persona

• 400gr kos i trashe
• 4 thelpinje hudher
• 4 luge vaj ulliri
• 2 luge uthull
• 1 kastravec
• kripe
• pak koper

Si fillim, grijme kastravecin ne fije te trasha nga ana me e trashe e grireses dhe shtrydhim me dore lengun qe ai leshon, ose nqs kemi kohe e leme te kulloje mbi nje pecete te paster. Grijme hudhrat shume holle apo mundesishte i kalojme ne mikser per te perftuar nje krem nga to.

Vendosim kosin ne nje ene dhe shtojme kastravecin e grire, kremin e hudhrave, hedhim pak nga pak vajin e ullirit, uthullen dhe i perziejme mire me luge druri duke perftuar nje mase homogjene. E rregullojme salcen me kripe e me pak koper dhe e servirim te zbukuruar me disa kokrra ullinj te zinj apo me gjethe mente.

*Keshille: Per pregatitjen e xaxiqes duhet perdorur kos grek i cili eshte mjaft i trashe dhe i yndyrshem, por ne pamundesi te tij kete recete mund ta pregatisim edhe me kos normal te cilin do e leme te kulloje nje nate ne nje pecete te paster per t’i hequr te gjithe ujin e tepert.

Krem Mascarpone

Maskarpone ka përkthimin në shqip – djathë i bardhë i lyrshëm.

Ky lloj djathi është tipik i zonës së Lombardisë ( më saktësisht zona e Lodit). Eshtë i njohur nga Ministria e Politikës Agrare si prodhim agroalimentar tradicionalisht italian.

Maskarpone është një djathë i veçantë që dallohet nga të tjerët sepse është i prodhuar nga kremi i qumështit. Ka pamjen e një kremi të butë, konsistent, me ngjyrë të bardhë në të verdhë, me një shije të ëmbël dhe ka shumë kalori. Ky lloj djathi duhet të konsumohet i freskët. Gjen një përdorim të gjerë si në receta të kripura edhe në ato të ëmbla. Maskarpone është përbërësi kryesor i tiramisu-së.

Në recetat tona këtë lloj djathi e gjeni gjtihmonë me emrin “Kremi maskarpone” sepse duke qenë një produkt karakteristik italian nuk gjen një përkthim të mirëfilltë në gjuhët e huaja dhe njihet në mbarë botën me këtë emër.

Salce e fresket me Domate

Salca e fresket me domate dhe borzilok eshte nje nga salcat me te njohura te kuzhines mesdhetare e cila sherben per te shoqeruar lloje te ndryshme makaronash, por mund te perdoret edhe ne shume gatime te tjera. Akoma me e shijshme behet nese pregatitet ne periudhen korrik-gusht, atehere kur edhe domatet jane me te pjekura dhe me nje arome me te kendeshme. Por, duhet patur kujdes gjate zgjedhjes se tyre: shume te fresketa, shume te pjekura, jo te forta dhe pa njolla ne siperfaqe.

Perberesit

• 1.2kg domate te rrumbullakta
• 3 luge vaj ulliri
• 8 gjethe borzilok
• kripe

Ne momentin e blerjes se domateve qe do te perdorim per te pregatitur salcen, duhet te kemi kujdes te eleminojme ato qe jane te shtypura apo me njolla ne siperfaqe; domatet duhet te jene teper te pastra, te forta dhe mjaft te pjekura.

Lajme mire domatet, i thajme dhe i ndajme pergjysem. Heqim pjesen e kocanit dhe e shtrydhim te gjithe lengun ne nje ene duke eleminuar plotesisht edhe farat (kjo pjese nuk na nevojitet per pregatitjen e salces tone).

Tulin e domateve te mbetura e vendosim ne nje tenxhere inoksi ne zjarr te avashem mbuluar me kapak. I leme domatet te gatuhen duke i perziere here pas here derisa te zbuten plotesisht.

Ne kete moment, i kalojme ne nje site me vrima jo shume te vogla dhe lengun e perftuar e vendosim te trashet ne zjarr te forte. I shtojme salces kripe dhe vaj ulliri derisa te arrije trashesine e deshiruar, e heqim nga zjarri dhe shtojme gjethet e borzilokut te pandara apo te prera ne copa te medha.

*Keshille: Nese domatet nuk jane shume te shijshme, mund ti shtojme salces qepe dhe hudhra te grira e te kaverdisura per pak minuta ne vaj ulliri.

Salca Majoneze

Majonez aeshte sigurisht salca me e famshme dhe me e perhapur ne bote, por origjina e saj vihet ne diskutim. Egzistojne dy versione nga te cilat: i pari na con ne vitet 1757 ku ne qytetin spanjoll Mahon, kuzhinieri ushtarak i Armand de la Porte, duka i Richelieu, shpiku kete salce me baze vaji dhe te verdha vezesh.Versioni i dyte thekson se emri majoneze vjen nga nje fjale shume e vjeter franceze Moyeau (shqiptohet Muaiy) e cila do te thote pikerisht e verdhe veze. Majoneza perdoret ne shume e shume menyre duke filluar qe nga shoqerimi i peshkut, pjatave me mish te ftohte, vezeve te ziera, per te pregatitur salca te tjera apo dhe per te dekoruar pjata te ndryshme sidomos ato festivet.

Perberesit per 300gr majoneze

• 2 te verdha vezesh
• 250gr vaj luledielli
• lengu i 1/2 limoni (i filtruar)
• 1 luge te vogel uthull 
• pak piper i bardhe (fakultative)
• kripe 

Si fillim, per te pregatitur majonezen duhet te perdorim vaj dhe veze ne temperature ambjenti dhe te ndajme mjaft mire te verdhen nga e bardha. Marrim nje tas qelqi te thelle dhe e vendosim mbi nje pecete te lagur: ne kete menyre gjate pregatitjes se majonezes ai nuk do te levize. Vendosim ne te te verdhat e vezeve, pak kripe, pak piper dhe 1 luge te vogel uthull.

I punojme shume mire perberesit me ndihmen e nje rrahesi elektrik dhe me pas shtojme vajin duke e hedhur ne formen e nje fije te holle.

Majoneza duhet te perzihet gjithmone ne te njejtin drejtim, derisa te perftojme nje salce te trashe dhe kompakte. Pasi i kemi hedhur te gjithe vajin, shtojme dhe lengun e limonit te filtruar mire (gjithmone duke e perziere),e rregullojme me kripe dhe piper nese eshte e nevojshme. Nese majoneza nuk konsumohet menjehere, mund re ruhet ne frigorifer duke e mbuluar me nje leter transparente.

*Keshille: Nese papritur shohim se ne majoneze shfaqen disa “kokrriza”, pra perberja nuk eshte plotesisht homogjene, egziston nje zgjidhje! Me ndihmen e nje luge heqim menjane kete pjese te majonezes dhe e vendosim ne nje tas te paster. Nderkohe, ne nje tas tjeter vendosim nje tjeter te verdhe veze dhe e rrahim duke i shtuar vaj si ne proceduren e mesiperme. Shtojme pak nga pak majonezen qe nuk ishte homogjene dhe vazhdojme rrahjen. Gjendja duhet te kthehet ne normalitet. E gjithe kjo ndodh sepse, e kemi hedhur me shpejt sec duhet vajin, pra jo ne formen e nje fije te holle.

Gjithashtu zgjedhja e vajit qe perdorim varet gjithmone nga perdorimi i majonezes. Ne pergjithesi, majoneza prodhohet me vaj ulliri, i cili eshte me i miri per nga vlerat ushqimore, por shija e majonezes do te rezultoje shume e forte. Nese majonezen do ta perdorim per te shoqeruar nje pjate teper delikate, eshte mire qe ajo te mos e mbuloje shijen e kesaj pjate. Prandaj keshillohet te perdoret vaji i lulediellit, i misrit apo vaj ulliri me shije super delikate.

Se fundi, nese majoneza rezulton shume e trashe, i shtojme akoma dhe disa pika limoni, ndersa nese rezulton shume e holle, i shtojme edhe pak vaj luledielli.

Salca Beshamel

Salca Beshamel, ose nqs duam ta therrasim ne emrin autentik “la sauce  la Bechameil” eshte pa diskutim salca me e perdorur ne France, vendi i saj i origjines. Krijuesi ka qene markezi iNointel, Louis De Bechamel i cili e propozoj i pari kete recete ne shekullin XVIII. Ajo mund te perdoret per ti dhene shijelazanjave,kanelonit , por edhe mishit, peshkut e perimeve te ziera. Edhe ne recetat shqiptare kjo salce ka gjetur nje perdorim relativisht te gjere psh tek pastico,musakaja  etj.

Per 1 liter salce beshamel 

• 1 liter qumesht
• 100gr miell
• 100gr gjalp
• pak arre moskat
• pak kripe

Per te pregatitur beshamelen si fillim vendosim ne zjarr te avashemgjalpin, e leme te shkrije dhe hedhim pak nga pak miellin duke e perziere perberjen ne menyre energjike per disa minuta qe te mos formohen kokerriza. Keshtu kemi perftuar ate qe francezet e quajne roux [ru].

Heqim roux nga zjarri dhe i shtojme pjese pjese qumeshtin e ngrohte duke e perziere me nje luge druri.

E vendosim perseri tiganin ne zjarr derisa salca te filloj te zieje dhe ne kete moment i hedhim pak kripe dhe pak arre moskate. E mbulojme me kapak dhe e leme te zieje ne zjarr te avashem per 15 minuta duke e perziere here pas here derisa te arrije trashesine e deshiruar.

*Keshille: Kur pregatisim beshamelen (sidomos nese jemi fillestar) eshte mire qe gjalpin dhe miellin te mos i perziejme mbi zjarr: mielli ka vetine te skuqet shume shpejt duke formuar kokrriza te cilat jane shume te veshtira per tu tretur. Prandaj heqim nje moment tiganin nga zjarri, shtojme miellin, e perziejme derisa te shkrihet ne gjalp dhe me pas hedhim qumeshtin duke e vendosur serisht ne zjarr te avashem.

Sipas recetes qe po pregatisim, bashke me qumeshtin mund te shtojme edhe leng perimesh nqs duam te shoqerojme keto te fundit me salce, apoereza te ndryshme nqs duam te shoqerojme mishin ose peshkun.

Serisht sipas kerkesave te recetes kryesore, salca beshamele mund te behet me e trashe duke shtuar me shume miell apo me e holleduke shtuar me shume qumesht.